Projekcja w Salzburgu odbyła się w ramach prowadzonych przez dr Annę Artwińską zajęć "Gender und Nation. Frauenrolle und Geschlechterverhältnisse in Polen im Kontext des Nation-Bulidings" w Instytucie Slawistyki Uniwersytetu w Salzburgu. Uczestniczyło w niej około 20 studentek i studentów oraz około 15 osób z Instytutu Slawistyki. Film został bardzo dobrze przyjęty - publiczność (Niemki, Niemcy, Austriaczki i Austriacy) była zgodna co do tego, że polska ustawa zakazująca aborcji godzi w wolność i godność kobiet i że powinna być zmieniona. Dziwiono się, że nie ma w Polsce partii, która mogłaby przeforsować stosowne zmiany w ustawie - sugerowano, że podobnie jak w Niemczech na coming out powinny zdecydować się kobiety "publiczne" - bo mają one lub moga mieć realny wpływ na władzę. W trakcie dyskusji (moderowanej przez dr Annę Artwińską) pojawiło się kilka pytań:
1. Dlaczego Polki decydują się płacić za aborcję, zamiast wcześniej zainwestować w dobrą i tańszą antykoncepcję? Dlaczego w ogóle kwestii antykoncepcji poświęcono w filmie mało uwagi? (W przypadku jednej z bohaterek, Teresy, która deklarowała, że "nigdy nie chciała być matką", publiczność sugerowała, że powinna się ona poddać sterylizacji, zarówno w Niemczech jak i Austrii legalnej).
2. Podobało się uchwycenie typowo polskich związków między państwem, religią i rolą kobiet - o tym były też zajęcia, film problem ten bardzo dobrze uwidocznił. Dla większości publiczności nie do wyobrażenia był fakt, że jakikolwiek kościół może się do tego stopnia co w Polsce mieszać w sprawy reprodukcji i planowania rodziny.
3. Część osób uważała, że w filmie powinny także zostać pokazane typowe gabinety lekarskie, w których przeprowadza się zabiegi - te w piwnicach i te o podwyższonym standardzie, luksusowe - bo i takie w Polsce są. W tym kontekście pytano - z typowo "zagranicznej" perspektywy - o inne szczegóły dotyczące organizacji samego zabiegu, które pomogłyby lepiej zrozumieć polską rzeczywistość.
Ponieważ w Austrii i w Niemczech problem aborcji został już bardzo dawno rozwiązany, film siłą rzeczy nie budził takich emocji jak w Polsce. Niemniej publiczność solidaryzowała się z losem polskich kobiet i życzyła Polkom mądrej władzy, która mogłaby zmienić obecne prawo. Podkreślano, że życie ludzkie zaczyna się wtedy, kiedy ciąża zostaje uznana przez kobietę za chcianą - tym samym tylko ona może podjąć decyzję o zachowaniu/usunięciu płodu.
poniedziałek, 15 lutego 2010
niedziela, 7 lutego 2010
"Gdybyśmy mieli restrykcyjne podejście do aborcji, nie byłoby ogromnego podziemia aborcyjnego" - rozmowa z dr Beatą Łaciak
Zapraszamy do lektury opublikowanego w Gazecie Wyborczej wywiadu z socjolożką dr Beatą Łaciak z Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych UW.
Aleksandra Klich: Polacy są obyczajowymi konserwatystami?
Beata Łaciak: Skąd, jesteśmy coraz bardziej liberalni.
Jak to? Przecież prawie ze wszystkich sondaży wynika, że najważniejsza jest dla nas rodzina, ojczyzna i Kościół.
- Ja nie badam stosunku Polaków do abstrakcyjnych pojęć, ale do konkretnych norm obyczajowych dotyczących życia rodzinnego, małżeństwa, relacji partnerskich, erotyki, wychowania dzieci. Korzystam nie tylko z sondaży, ale też robię wywiady z ludźmi i analizuję obraz rzeczywistości wyłaniający się z codziennych gazet. Telewizyjne seriale to też świetny materiał do badań: scenarzyści czerpią z rzeczywistości, a z drugiej strony widzowie wzorują się na serialowych wzorcach.
Gdy na przełomie XX i XXI wieku zbierałam materiały do książki "Obyczajowość polska czasu transformacji", było wyraźnie widać starcie dwóch postaw: z jednej strony daleko idąca obyczajowa liberalizacja rozwijająca się na wzorcach zachodnich, z drugiej - mocne postawy konserwatywne oparte głównie na naukach Kościoła. Dlatego moja książka nosi podtytuł "Wojna postu z karnawałem". Ale już wtedy wyglądało na to, że karnawał wygrywa z postem. Dziś grupa liberalizująca wyraźnie się umacnia.
Liberalizacja, czyli wybór łatwiejszego, wygodniejszego stylu życia? Odrzucającego utrudniające życie normy?
- Gdyby chodziło tylko o wybór wygodniejszego stylu życia, mielibyśmy do czynienia z hedonizmem. Moim zdaniem chodzi o coś innego. Liberalizacja poglądów i postaw w życiu społecznym polega na większej tolerancji, na niepotępianiu różnych zachowań i wyborów, które niedawno były traktowane jako grzeszne i niewłaściwe. Liberalizacja to akceptacja, że mój sąsiad lub kolega może żyć inaczej niż ja. Przestajemy żyć pod sznurek, zgodnie z modelem wyznaczonym przez tradycję, przodków i Kościół. Przyjmujemy, że równie dobrze można żyć samotnie, jak i z dużą gromadką dzieci, w wolnym związku, jak i w małżeństwie przypieczętowanym kościelnym ślubem, z osobą odmiennej płci, jak i tej samej płci.
To dlaczego - jak wynika z grudniowych badań CBOS - przybywa tych, którzy potępiają aborcję i chcieliby wprowadzenia kary śmierci? Przeciwników aborcji jest więcej wśród młodych ludzi niż wśród starszych?
- Moim zdaniem to nie jest wynik naszego konserwatyzmu, tylko specyficznej kampanii społecznej prowadzonej przez Kościół oraz część polityków i naznaczającej aborcję piętnem morderstwa. A młodzi ludzie są szczególnie na nią wrażliwi.
Na przykład wystawy pokazujące krwawe szczątki płodów?
- Taka kampania, na co zwracają uwagę psychologowie, ma ogromne znaczenie. Doprowadza do sytuacji, że nawet jeśli ktoś uważa, że aborcja nie jest morderstwem, to może jednocześnie sądzić, że taki zabieg to nic dobrego, a kobiety, które mu się poddały, czują się w obowiązku go odchorować.
W tej atmosferze społecznego potępiania aborcji bardzo ważne jest, jak zadajemy pytanie podczas badań. Jeśli zapytamy, czy ktoś jest za, czy przeciw przerwaniu ciąży, to większość odpowie, że przeciw. Ale już gdy pytamy o dopuszczenie aborcji w konkretnych okolicznościach, np. zagrożenia życia matki, odsetek tych, którzy zdecydowanie mówią, że to w każdych okolicznościach jest niedopuszczalne, jest mniejszy niż tych, którzy dopuszczają aborcję na żądanie. Zdecydowana większość badanych w takiej sytuacji dopuszcza aborcję.
Gdybyśmy mieli restrykcyjne podejście do aborcji, nie byłoby ogromnego podziemia aborcyjnego. Deklaracje często pozostają tylko deklaracjami, a życie zmusza ludzi do podejmowania różnych wyborów.
Czytaj dalej
Aleksandra Klich: Polacy są obyczajowymi konserwatystami?
Beata Łaciak: Skąd, jesteśmy coraz bardziej liberalni.
Jak to? Przecież prawie ze wszystkich sondaży wynika, że najważniejsza jest dla nas rodzina, ojczyzna i Kościół.
- Ja nie badam stosunku Polaków do abstrakcyjnych pojęć, ale do konkretnych norm obyczajowych dotyczących życia rodzinnego, małżeństwa, relacji partnerskich, erotyki, wychowania dzieci. Korzystam nie tylko z sondaży, ale też robię wywiady z ludźmi i analizuję obraz rzeczywistości wyłaniający się z codziennych gazet. Telewizyjne seriale to też świetny materiał do badań: scenarzyści czerpią z rzeczywistości, a z drugiej strony widzowie wzorują się na serialowych wzorcach.
Gdy na przełomie XX i XXI wieku zbierałam materiały do książki "Obyczajowość polska czasu transformacji", było wyraźnie widać starcie dwóch postaw: z jednej strony daleko idąca obyczajowa liberalizacja rozwijająca się na wzorcach zachodnich, z drugiej - mocne postawy konserwatywne oparte głównie na naukach Kościoła. Dlatego moja książka nosi podtytuł "Wojna postu z karnawałem". Ale już wtedy wyglądało na to, że karnawał wygrywa z postem. Dziś grupa liberalizująca wyraźnie się umacnia.
Liberalizacja, czyli wybór łatwiejszego, wygodniejszego stylu życia? Odrzucającego utrudniające życie normy?
- Gdyby chodziło tylko o wybór wygodniejszego stylu życia, mielibyśmy do czynienia z hedonizmem. Moim zdaniem chodzi o coś innego. Liberalizacja poglądów i postaw w życiu społecznym polega na większej tolerancji, na niepotępianiu różnych zachowań i wyborów, które niedawno były traktowane jako grzeszne i niewłaściwe. Liberalizacja to akceptacja, że mój sąsiad lub kolega może żyć inaczej niż ja. Przestajemy żyć pod sznurek, zgodnie z modelem wyznaczonym przez tradycję, przodków i Kościół. Przyjmujemy, że równie dobrze można żyć samotnie, jak i z dużą gromadką dzieci, w wolnym związku, jak i w małżeństwie przypieczętowanym kościelnym ślubem, z osobą odmiennej płci, jak i tej samej płci.
To dlaczego - jak wynika z grudniowych badań CBOS - przybywa tych, którzy potępiają aborcję i chcieliby wprowadzenia kary śmierci? Przeciwników aborcji jest więcej wśród młodych ludzi niż wśród starszych?
- Moim zdaniem to nie jest wynik naszego konserwatyzmu, tylko specyficznej kampanii społecznej prowadzonej przez Kościół oraz część polityków i naznaczającej aborcję piętnem morderstwa. A młodzi ludzie są szczególnie na nią wrażliwi.
Na przykład wystawy pokazujące krwawe szczątki płodów?
- Taka kampania, na co zwracają uwagę psychologowie, ma ogromne znaczenie. Doprowadza do sytuacji, że nawet jeśli ktoś uważa, że aborcja nie jest morderstwem, to może jednocześnie sądzić, że taki zabieg to nic dobrego, a kobiety, które mu się poddały, czują się w obowiązku go odchorować.
W tej atmosferze społecznego potępiania aborcji bardzo ważne jest, jak zadajemy pytanie podczas badań. Jeśli zapytamy, czy ktoś jest za, czy przeciw przerwaniu ciąży, to większość odpowie, że przeciw. Ale już gdy pytamy o dopuszczenie aborcji w konkretnych okolicznościach, np. zagrożenia życia matki, odsetek tych, którzy zdecydowanie mówią, że to w każdych okolicznościach jest niedopuszczalne, jest mniejszy niż tych, którzy dopuszczają aborcję na żądanie. Zdecydowana większość badanych w takiej sytuacji dopuszcza aborcję.
Gdybyśmy mieli restrykcyjne podejście do aborcji, nie byłoby ogromnego podziemia aborcyjnego. Deklaracje często pozostają tylko deklaracjami, a życie zmusza ludzi do podejmowania różnych wyborów.
Czytaj dalej
Subskrybuj:
Posty (Atom)
