Projekcja w Salzburgu odbyła się w ramach prowadzonych przez dr Annę Artwińską zajęć "Gender und Nation. Frauenrolle und Geschlechterverhältnisse in Polen im Kontext des Nation-Bulidings" w Instytucie Slawistyki Uniwersytetu w Salzburgu. Uczestniczyło w niej około 20 studentek i studentów oraz około 15 osób z Instytutu Slawistyki. Film został bardzo dobrze przyjęty - publiczność (Niemki, Niemcy, Austriaczki i Austriacy) była zgodna co do tego, że polska ustawa zakazująca aborcji godzi w wolność i godność kobiet i że powinna być zmieniona. Dziwiono się, że nie ma w Polsce partii, która mogłaby przeforsować stosowne zmiany w ustawie - sugerowano, że podobnie jak w Niemczech na coming out powinny zdecydować się kobiety "publiczne" - bo mają one lub moga mieć realny wpływ na władzę. W trakcie dyskusji (moderowanej przez dr Annę Artwińską) pojawiło się kilka pytań:
1. Dlaczego Polki decydują się płacić za aborcję, zamiast wcześniej zainwestować w dobrą i tańszą antykoncepcję? Dlaczego w ogóle kwestii antykoncepcji poświęcono w filmie mało uwagi? (W przypadku jednej z bohaterek, Teresy, która deklarowała, że "nigdy nie chciała być matką", publiczność sugerowała, że powinna się ona poddać sterylizacji, zarówno w Niemczech jak i Austrii legalnej).
2. Podobało się uchwycenie typowo polskich związków między państwem, religią i rolą kobiet - o tym były też zajęcia, film problem ten bardzo dobrze uwidocznił. Dla większości publiczności nie do wyobrażenia był fakt, że jakikolwiek kościół może się do tego stopnia co w Polsce mieszać w sprawy reprodukcji i planowania rodziny.
3. Część osób uważała, że w filmie powinny także zostać pokazane typowe gabinety lekarskie, w których przeprowadza się zabiegi - te w piwnicach i te o podwyższonym standardzie, luksusowe - bo i takie w Polsce są. W tym kontekście pytano - z typowo "zagranicznej" perspektywy - o inne szczegóły dotyczące organizacji samego zabiegu, które pomogłyby lepiej zrozumieć polską rzeczywistość.
Ponieważ w Austrii i w Niemczech problem aborcji został już bardzo dawno rozwiązany, film siłą rzeczy nie budził takich emocji jak w Polsce. Niemniej publiczność solidaryzowała się z losem polskich kobiet i życzyła Polkom mądrej władzy, która mogłaby zmienić obecne prawo. Podkreślano, że życie ludzkie zaczyna się wtedy, kiedy ciąża zostaje uznana przez kobietę za chcianą - tym samym tylko ona może podjąć decyzję o zachowaniu/usunięciu płodu.
poniedziałek, 15 lutego 2010
niedziela, 7 lutego 2010
"Gdybyśmy mieli restrykcyjne podejście do aborcji, nie byłoby ogromnego podziemia aborcyjnego" - rozmowa z dr Beatą Łaciak
Zapraszamy do lektury opublikowanego w Gazecie Wyborczej wywiadu z socjolożką dr Beatą Łaciak z Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych UW.
Aleksandra Klich: Polacy są obyczajowymi konserwatystami?
Beata Łaciak: Skąd, jesteśmy coraz bardziej liberalni.
Jak to? Przecież prawie ze wszystkich sondaży wynika, że najważniejsza jest dla nas rodzina, ojczyzna i Kościół.
- Ja nie badam stosunku Polaków do abstrakcyjnych pojęć, ale do konkretnych norm obyczajowych dotyczących życia rodzinnego, małżeństwa, relacji partnerskich, erotyki, wychowania dzieci. Korzystam nie tylko z sondaży, ale też robię wywiady z ludźmi i analizuję obraz rzeczywistości wyłaniający się z codziennych gazet. Telewizyjne seriale to też świetny materiał do badań: scenarzyści czerpią z rzeczywistości, a z drugiej strony widzowie wzorują się na serialowych wzorcach.
Gdy na przełomie XX i XXI wieku zbierałam materiały do książki "Obyczajowość polska czasu transformacji", było wyraźnie widać starcie dwóch postaw: z jednej strony daleko idąca obyczajowa liberalizacja rozwijająca się na wzorcach zachodnich, z drugiej - mocne postawy konserwatywne oparte głównie na naukach Kościoła. Dlatego moja książka nosi podtytuł "Wojna postu z karnawałem". Ale już wtedy wyglądało na to, że karnawał wygrywa z postem. Dziś grupa liberalizująca wyraźnie się umacnia.
Liberalizacja, czyli wybór łatwiejszego, wygodniejszego stylu życia? Odrzucającego utrudniające życie normy?
- Gdyby chodziło tylko o wybór wygodniejszego stylu życia, mielibyśmy do czynienia z hedonizmem. Moim zdaniem chodzi o coś innego. Liberalizacja poglądów i postaw w życiu społecznym polega na większej tolerancji, na niepotępianiu różnych zachowań i wyborów, które niedawno były traktowane jako grzeszne i niewłaściwe. Liberalizacja to akceptacja, że mój sąsiad lub kolega może żyć inaczej niż ja. Przestajemy żyć pod sznurek, zgodnie z modelem wyznaczonym przez tradycję, przodków i Kościół. Przyjmujemy, że równie dobrze można żyć samotnie, jak i z dużą gromadką dzieci, w wolnym związku, jak i w małżeństwie przypieczętowanym kościelnym ślubem, z osobą odmiennej płci, jak i tej samej płci.
To dlaczego - jak wynika z grudniowych badań CBOS - przybywa tych, którzy potępiają aborcję i chcieliby wprowadzenia kary śmierci? Przeciwników aborcji jest więcej wśród młodych ludzi niż wśród starszych?
- Moim zdaniem to nie jest wynik naszego konserwatyzmu, tylko specyficznej kampanii społecznej prowadzonej przez Kościół oraz część polityków i naznaczającej aborcję piętnem morderstwa. A młodzi ludzie są szczególnie na nią wrażliwi.
Na przykład wystawy pokazujące krwawe szczątki płodów?
- Taka kampania, na co zwracają uwagę psychologowie, ma ogromne znaczenie. Doprowadza do sytuacji, że nawet jeśli ktoś uważa, że aborcja nie jest morderstwem, to może jednocześnie sądzić, że taki zabieg to nic dobrego, a kobiety, które mu się poddały, czują się w obowiązku go odchorować.
W tej atmosferze społecznego potępiania aborcji bardzo ważne jest, jak zadajemy pytanie podczas badań. Jeśli zapytamy, czy ktoś jest za, czy przeciw przerwaniu ciąży, to większość odpowie, że przeciw. Ale już gdy pytamy o dopuszczenie aborcji w konkretnych okolicznościach, np. zagrożenia życia matki, odsetek tych, którzy zdecydowanie mówią, że to w każdych okolicznościach jest niedopuszczalne, jest mniejszy niż tych, którzy dopuszczają aborcję na żądanie. Zdecydowana większość badanych w takiej sytuacji dopuszcza aborcję.
Gdybyśmy mieli restrykcyjne podejście do aborcji, nie byłoby ogromnego podziemia aborcyjnego. Deklaracje często pozostają tylko deklaracjami, a życie zmusza ludzi do podejmowania różnych wyborów.
Czytaj dalej
Aleksandra Klich: Polacy są obyczajowymi konserwatystami?
Beata Łaciak: Skąd, jesteśmy coraz bardziej liberalni.
Jak to? Przecież prawie ze wszystkich sondaży wynika, że najważniejsza jest dla nas rodzina, ojczyzna i Kościół.
- Ja nie badam stosunku Polaków do abstrakcyjnych pojęć, ale do konkretnych norm obyczajowych dotyczących życia rodzinnego, małżeństwa, relacji partnerskich, erotyki, wychowania dzieci. Korzystam nie tylko z sondaży, ale też robię wywiady z ludźmi i analizuję obraz rzeczywistości wyłaniający się z codziennych gazet. Telewizyjne seriale to też świetny materiał do badań: scenarzyści czerpią z rzeczywistości, a z drugiej strony widzowie wzorują się na serialowych wzorcach.
Gdy na przełomie XX i XXI wieku zbierałam materiały do książki "Obyczajowość polska czasu transformacji", było wyraźnie widać starcie dwóch postaw: z jednej strony daleko idąca obyczajowa liberalizacja rozwijająca się na wzorcach zachodnich, z drugiej - mocne postawy konserwatywne oparte głównie na naukach Kościoła. Dlatego moja książka nosi podtytuł "Wojna postu z karnawałem". Ale już wtedy wyglądało na to, że karnawał wygrywa z postem. Dziś grupa liberalizująca wyraźnie się umacnia.
Liberalizacja, czyli wybór łatwiejszego, wygodniejszego stylu życia? Odrzucającego utrudniające życie normy?
- Gdyby chodziło tylko o wybór wygodniejszego stylu życia, mielibyśmy do czynienia z hedonizmem. Moim zdaniem chodzi o coś innego. Liberalizacja poglądów i postaw w życiu społecznym polega na większej tolerancji, na niepotępianiu różnych zachowań i wyborów, które niedawno były traktowane jako grzeszne i niewłaściwe. Liberalizacja to akceptacja, że mój sąsiad lub kolega może żyć inaczej niż ja. Przestajemy żyć pod sznurek, zgodnie z modelem wyznaczonym przez tradycję, przodków i Kościół. Przyjmujemy, że równie dobrze można żyć samotnie, jak i z dużą gromadką dzieci, w wolnym związku, jak i w małżeństwie przypieczętowanym kościelnym ślubem, z osobą odmiennej płci, jak i tej samej płci.
To dlaczego - jak wynika z grudniowych badań CBOS - przybywa tych, którzy potępiają aborcję i chcieliby wprowadzenia kary śmierci? Przeciwników aborcji jest więcej wśród młodych ludzi niż wśród starszych?
- Moim zdaniem to nie jest wynik naszego konserwatyzmu, tylko specyficznej kampanii społecznej prowadzonej przez Kościół oraz część polityków i naznaczającej aborcję piętnem morderstwa. A młodzi ludzie są szczególnie na nią wrażliwi.
Na przykład wystawy pokazujące krwawe szczątki płodów?
- Taka kampania, na co zwracają uwagę psychologowie, ma ogromne znaczenie. Doprowadza do sytuacji, że nawet jeśli ktoś uważa, że aborcja nie jest morderstwem, to może jednocześnie sądzić, że taki zabieg to nic dobrego, a kobiety, które mu się poddały, czują się w obowiązku go odchorować.
W tej atmosferze społecznego potępiania aborcji bardzo ważne jest, jak zadajemy pytanie podczas badań. Jeśli zapytamy, czy ktoś jest za, czy przeciw przerwaniu ciąży, to większość odpowie, że przeciw. Ale już gdy pytamy o dopuszczenie aborcji w konkretnych okolicznościach, np. zagrożenia życia matki, odsetek tych, którzy zdecydowanie mówią, że to w każdych okolicznościach jest niedopuszczalne, jest mniejszy niż tych, którzy dopuszczają aborcję na żądanie. Zdecydowana większość badanych w takiej sytuacji dopuszcza aborcję.
Gdybyśmy mieli restrykcyjne podejście do aborcji, nie byłoby ogromnego podziemia aborcyjnego. Deklaracje często pozostają tylko deklaracjami, a życie zmusza ludzi do podejmowania różnych wyborów.
Czytaj dalej
czwartek, 17 grudnia 2009
Onet: Aborcja nie jest dramatem
Marcin Wyrwał / Onet.pl
Każdego roku podziemne państwo kobiet zyskuje ponad 100 tysięcy nowych obywatelek. Karolina zapisała się do niego trzy razy.
Kiedy Karolina otwiera mi drzwi swojego mieszkania na warszawskim Mokotowie, doznaję dziwnego wrażenia. Widzę uśmiechniętą od ucha do ucha kobietę z długim blond warkoczem i wielkim ciążowym brzuchem. Zza sukienki mamy wychyla główkę dwuletnia dziewczynka, z nieco mniejszym warkoczykiem. Dokoła unosi się aromat truskawkowego kisielu. W tle chilloutowa muzyka. Niby normalna rodzinna sytuacja. A jednak nie tego się spodziewałem. Przecież przyszedłem na spotkanie z kobietą, która trzykrotnie usunęła ciążę. (...)
Faktycznie, greccy filozofowie dopuszczali przerywanie ciąży, a prawo rzymskie pozostawiało decyzję o przeprowadzeniu aborcji głowie rodziny. Co więcej, przez pierwsze tysiąc lat istnienia wiary katolickiej Karolina mogłaby poddać się aborcji bez żadnych konsekwencji ze strony władz kościelnych: dopiero w 1140 roku boloński prawnik Gracjan skonstruował pierwszy kodeks prawa kanonicznego, w którym aborcja jest określona jako zabójstwo, ale tylko wtedy, gdy płód jest uformowany. To wciąż daleka droga do obecnej sytuacji, w której kościół nie tylko zakazuje aborcji od momentu poczęcia, ale także antykoncepcji.
Nikogo do pomocy
Po pierwszej wpadce Karolina ani myślała stosować się do kościelnych zakazów. Z pierwszym „niedoszłym ojcem” rozstała się krótko po aborcji. Nigdy się nie dowiedział. Gdy rozpoczynała współżycie z drugim, kolegą z prawa, postawiła twardy warunek: „Tylko z prezerwatywą”.
– Nie wiem, jak to się stało – mówi o chwili, kiedy dwa lata później ponownie zobaczyła na swoim teście ciążowym dwie kreski. Znowu kamień w żołądku, znowu potworny strach i znowu paraliż. Ale na krótko. – Wiedziałam już przecież, co robić – mówi. – Wciąż miałam numer do tamtego lekarza.
Karolina przyznaje, że przez chwilę zastanawiała się, czy nie urodzić dziecka. Ale to jeszcze nie była odpowiednia pora. – Byłam na drugim roku studiów. Utrzymywali mnie rodzice. Miałam tyle planów – mówi.
Wspomina drugi zabieg, jako „kalkę pierwszego”. – Ten sam gabinet, bynajmniej nie w podziemnej piwnicy, jak można by się spodziewać, ale w zadbanym jasnym pokoju z oknem na ogród – wspomina. – Ten sam taktowny pan doktor i ta sama pani anestezjolog.
Pochodząca z zamożnej rodziny Karolina nigdy nie miała problemu z zebraniem funduszy na zabiegi. Pieniądze zapewniły jej miłą, czystą i profesjonalną obsługę. Jednak w sytuacji aborcyjnego podziemia nie wszystkie kobiety mają tyle szczęścia. Anna Zdrojewska wspomina, że szczególnie wstrząsnął nią przypadek kobiety, która znalazła lekarza przez internet. – Ten lekarz najpierw bardzo długo zwlekał ze spotkaniem – opowiada. – Ona miała coraz mniej czasu, lecz nadal wierzyła, że lekarz przeprowadzi aborcję. Obiecał, że przeprowadzi zabieg bardzo tanio, niemal społecznie, co było dla niej istotne, bo nie miała pieniędzy. W końcu umówili się pod jednym z warszawskich szpitali. Czekała tam na nią niejaka pani Maria, która miała ją zaprowadzić do lekarza. Jednak zamiast do gabinetu lekarskiego, zaprowadziła ją do poczekalni, gdzie siedziały mamy z nowo narodzonymi dziećmi. Wkładała jej palce w rączki takich malców i mówiła: „A ty chcesz zabić takie dziecko”. Udało jej się stamtąd uciec. Z powodu gry na zwłokę straciła mnóstwo czasu, ale w końcu udało jej się przeprowadzić zabieg – mówi.
Sam zabieg opisała przed kamerą bohaterka filmu: – To było okropne – mówi. – On był tam sam. Nie było nikogo do pomocy. A jeszcze mnie prosił, żebym przytrzymała jakieś narzędzia, bo sam sobie nie dawał rady. No i ja pomagałam. Trzymałam jakieś metalowe przedmioty i wiaderko. To koszmar. To było okropne.
Inna z bohaterek „Podziemnego państwa kobiet” musiała zapłacić za nielegalny zabieg 4000 zł: – To była okropna kwota – wspomina na filmie. – Następnego dnia przyjechałam z pieniędzmi. Tam nastąpił taki moment, kiedy zobaczyłam, że ona nie tylko niedosłyszy, co dało się zauważyć przy pierwszych rozmowach, ale też niedowidzi, bo miała jakiś kłopot z wydawaniem mi reszty. Po prostu byłam tym przerażona. (...)
Czytaj całość: Aborcja nie jest dramatem
Każdego roku podziemne państwo kobiet zyskuje ponad 100 tysięcy nowych obywatelek. Karolina zapisała się do niego trzy razy.
Kiedy Karolina otwiera mi drzwi swojego mieszkania na warszawskim Mokotowie, doznaję dziwnego wrażenia. Widzę uśmiechniętą od ucha do ucha kobietę z długim blond warkoczem i wielkim ciążowym brzuchem. Zza sukienki mamy wychyla główkę dwuletnia dziewczynka, z nieco mniejszym warkoczykiem. Dokoła unosi się aromat truskawkowego kisielu. W tle chilloutowa muzyka. Niby normalna rodzinna sytuacja. A jednak nie tego się spodziewałem. Przecież przyszedłem na spotkanie z kobietą, która trzykrotnie usunęła ciążę. (...)
Faktycznie, greccy filozofowie dopuszczali przerywanie ciąży, a prawo rzymskie pozostawiało decyzję o przeprowadzeniu aborcji głowie rodziny. Co więcej, przez pierwsze tysiąc lat istnienia wiary katolickiej Karolina mogłaby poddać się aborcji bez żadnych konsekwencji ze strony władz kościelnych: dopiero w 1140 roku boloński prawnik Gracjan skonstruował pierwszy kodeks prawa kanonicznego, w którym aborcja jest określona jako zabójstwo, ale tylko wtedy, gdy płód jest uformowany. To wciąż daleka droga do obecnej sytuacji, w której kościół nie tylko zakazuje aborcji od momentu poczęcia, ale także antykoncepcji.
Nikogo do pomocy
Po pierwszej wpadce Karolina ani myślała stosować się do kościelnych zakazów. Z pierwszym „niedoszłym ojcem” rozstała się krótko po aborcji. Nigdy się nie dowiedział. Gdy rozpoczynała współżycie z drugim, kolegą z prawa, postawiła twardy warunek: „Tylko z prezerwatywą”.
– Nie wiem, jak to się stało – mówi o chwili, kiedy dwa lata później ponownie zobaczyła na swoim teście ciążowym dwie kreski. Znowu kamień w żołądku, znowu potworny strach i znowu paraliż. Ale na krótko. – Wiedziałam już przecież, co robić – mówi. – Wciąż miałam numer do tamtego lekarza.
Karolina przyznaje, że przez chwilę zastanawiała się, czy nie urodzić dziecka. Ale to jeszcze nie była odpowiednia pora. – Byłam na drugim roku studiów. Utrzymywali mnie rodzice. Miałam tyle planów – mówi.
Wspomina drugi zabieg, jako „kalkę pierwszego”. – Ten sam gabinet, bynajmniej nie w podziemnej piwnicy, jak można by się spodziewać, ale w zadbanym jasnym pokoju z oknem na ogród – wspomina. – Ten sam taktowny pan doktor i ta sama pani anestezjolog.
Pochodząca z zamożnej rodziny Karolina nigdy nie miała problemu z zebraniem funduszy na zabiegi. Pieniądze zapewniły jej miłą, czystą i profesjonalną obsługę. Jednak w sytuacji aborcyjnego podziemia nie wszystkie kobiety mają tyle szczęścia. Anna Zdrojewska wspomina, że szczególnie wstrząsnął nią przypadek kobiety, która znalazła lekarza przez internet. – Ten lekarz najpierw bardzo długo zwlekał ze spotkaniem – opowiada. – Ona miała coraz mniej czasu, lecz nadal wierzyła, że lekarz przeprowadzi aborcję. Obiecał, że przeprowadzi zabieg bardzo tanio, niemal społecznie, co było dla niej istotne, bo nie miała pieniędzy. W końcu umówili się pod jednym z warszawskich szpitali. Czekała tam na nią niejaka pani Maria, która miała ją zaprowadzić do lekarza. Jednak zamiast do gabinetu lekarskiego, zaprowadziła ją do poczekalni, gdzie siedziały mamy z nowo narodzonymi dziećmi. Wkładała jej palce w rączki takich malców i mówiła: „A ty chcesz zabić takie dziecko”. Udało jej się stamtąd uciec. Z powodu gry na zwłokę straciła mnóstwo czasu, ale w końcu udało jej się przeprowadzić zabieg – mówi.
Sam zabieg opisała przed kamerą bohaterka filmu: – To było okropne – mówi. – On był tam sam. Nie było nikogo do pomocy. A jeszcze mnie prosił, żebym przytrzymała jakieś narzędzia, bo sam sobie nie dawał rady. No i ja pomagałam. Trzymałam jakieś metalowe przedmioty i wiaderko. To koszmar. To było okropne.
Inna z bohaterek „Podziemnego państwa kobiet” musiała zapłacić za nielegalny zabieg 4000 zł: – To była okropna kwota – wspomina na filmie. – Następnego dnia przyjechałam z pieniędzmi. Tam nastąpił taki moment, kiedy zobaczyłam, że ona nie tylko niedosłyszy, co dało się zauważyć przy pierwszych rozmowach, ale też niedowidzi, bo miała jakiś kłopot z wydawaniem mi reszty. Po prostu byłam tym przerażona. (...)
Czytaj całość: Aborcja nie jest dramatem
środa, 9 grudnia 2009
Relacja z debaty w Łodzi
W Łodzi odbyły się już dwie debaty na temat podziemnego państwa kobiet. Pierwszą z nich, która miała miejsce 20.11 w kinie Cytryna, prowadziła Iza Desperak. Druga odbyła się w Instytucie Filozofii UŁ (relacja wkrótce). Poniżej relacja z debaty w kinie Cytryna:
- Dlaczego nie zmienia się prawa antyaborcyjnego w Polsce, skoro i tak jest ono martwe? – zastanawiali się uczestnicy i uczestniczki dyskusji po pokazie filmu dokumentalnego „Podziemne państwo kobiet” w reżyserii Claudii Snochowskiej – Gonzalez i Anny Zdrojewskiej.
„Podziemne państwo kobiet” to film mocny, mający szansę zapoczątkować publiczną dyskusję o podziemiu aborcyjnym w Polsce. Osiem kobiet, które nielegalnie usunęły ciążę, opowiada w nim o swoich doświadczeniach: o nieludzkich warunkach w jakich odbywał się zabieg, o upokorzeniu i społecznym ostracyzmie. Niewiele z nich zdecydowało się w filmie pokazać swoją twarz, co dobitnie uzmysławia oglądającym, że aborcja w Polsce jest wciąż tematem tabu.
„Jest faktem to, że jest takie....trochę takie podziemne państwo kobiet w tej sprawie. Gdzieś oczywiście pojawiają się lekarze faceci, (…) ale to jest pewna umowa kobiet - niewypowiedziana. (…) To jest fakt po prostu, że kobiety usuwają ciążę i żadne prawo tego nie zmieni, a tylko ewentualnie zgnoi” – mówi jedna z bohaterek.
W latach 1956-1993 aborcja w Polsce była legalna, także z tzw. przyczyn społecznych („ze względu na trudne warunki życiowe kobiety ciężarnej”). Restrykcyjna ustawa, zakładająca trzy wyjątki od całkowitego zakazu dokonywania aborcji, weszła w życie 7 stycznia 1993 r. Nie uwzględniono przy jej przygotowywaniu efektów (mocno ograniczonych) społecznych konsultacji, nie odbyło się też referendum. Ruch obywatelski był bezradny wobec targów środowiska politycznego z Kościołem katolickim.
Po wprowadzeniu nowego prawa kobiety nie zaprzestały oczywiście usuwania ciąży; ustawa przyczyniła się jedynie do rozwoju nielegalnego podziemia, w którym według różnych szacunków dokonuje się od 80 do 200 tysięcy zabiegów rocznie. O dostępie do aborcji decydują dziś tylko pieniądze, według danych od 1,5 do 4 tys. zł.
- Jak to możliwe, że od połowy lat 90-tych, nie znalazła się żadna siła polityczna, która byłaby w stanie podjąć na nowo temat i doprowadzić do realnych zmian w nie działającym przecież ustawodawstwie? – zastanawiała się po pokazie publiczność. Powód jest jeden – walka o liberalizację prawa w tej kwestii oznacza wystąpienie przeciwko Kościołowi i rozpoczęcie walki o renegocjację owego „zgniłego kompromisu”, który został z nim zawarty 16 lat temu. Na podjęcie tego ryzyka, z oczywistych względów, nie zdecyduje się żadna z istniejących partii.
Dyskusja po pokazie doprowadziła do dosyć jednoznacznej konstatacji: dopóki na szczeblu rządowym kobiety nie będą wystarczająco silnie reprezentowane, niewiele się zmieni. Dopiero, gdy zwiększy się udział kobiet w sferze publicznej, sprawy dla nich ważne mają szansę przestać być tzw. „tematami zastępczymi”.
- Państwo forsuje mglistą ideę polityki prorodzinnej, ale interesuje się dzieckiem tylko dopóki się ono nie urodzi. Potem o swoje dziecko kobieta musi martwić się sama – stwierdziła jedna z uczestniczek dyskusji.
Publiczność zastanawiała się także, na ile obowiązujące prawo jest tożsame z wolą społeczeństwa. – Narodowe referendum nie odzwierciedliłoby statystyk, które pokazują, że połowa Polaków jest za legalizacją aborcji. Siła mobilizacyjna ruchu pro-life i Kościoła jest dużo większa, niż nielicznych i biednych organizacji pro-choice – zauważano.
Wielu przeciwników aborcji podkreśla, że istnieje możliwość oddania dziecka, którego kobieta nie jest w stanie wychować, do adopcji. – Domy dziecka nie są żadną alternatywą, zbyt dużo się dziś słyszy o zatrważających warunkach w nich panujących. I dla matki i dla dziecka to może być tragedia, zwłaszcza emocjonalna – mówiła jedna z uczestniczek dyskusji.
Rozmowa otarła się także o kwestię etyki: jak postępować mają lekarze, do których kobiety zwracają się po pomoc? Jak pogodzić światopogląd katolicki z niezbywalnym prawem do stanowienia o sobie i o swoim ciele?
Intencją twórczyń było stworzenie obrazu, który stałby się przyczynkiem do szerokiej debaty o prawach reprodukcyjnych kobiet. Na pewno nie ułatwia tej dyskusji wciąż tocząca się w przestrzeni publicznej walka o język – to co jedni nazywają ‘zygotą’ dla innych jest przecież ‘życiem poczętym’ (a więc aborcja – morderstwem). Czy rozmowa o prawach kobiet abstrahująca od kontekstów religijnych i etycznych jest w ogóle możliwa?
- Ja wiążę z tym filmem duże nadzieje – mówiła dr Iza Desperak z Nieformalnej Grupy Łódź Gender i stowarzyszenia „Same o Sobie S.O.S.”; - Ten film może okazać się strzałem w stopę dla walczących o zmianę ustawy antyaborcyjnej ze względu na swoją stronniczość – zauważyła z kolei inna z uczestniczek dyskusji.
Film można było obejrzeć do tej pory w kilkunastu miastach Polski. Warto by dotarł do jak najszerszego grona odbiorców, bo prowokuje dyskusje, których bez wątpienia w Polsce brakuje. Największą wartością filmu jest jednak to, że oddaje on głos samym kobietom, tym które boleśnie doświadczyły, co znaczy dokonać w Polsce aborcji.
Tekst: Małgorzata Łukomska
- Dlaczego nie zmienia się prawa antyaborcyjnego w Polsce, skoro i tak jest ono martwe? – zastanawiali się uczestnicy i uczestniczki dyskusji po pokazie filmu dokumentalnego „Podziemne państwo kobiet” w reżyserii Claudii Snochowskiej – Gonzalez i Anny Zdrojewskiej.
„Podziemne państwo kobiet” to film mocny, mający szansę zapoczątkować publiczną dyskusję o podziemiu aborcyjnym w Polsce. Osiem kobiet, które nielegalnie usunęły ciążę, opowiada w nim o swoich doświadczeniach: o nieludzkich warunkach w jakich odbywał się zabieg, o upokorzeniu i społecznym ostracyzmie. Niewiele z nich zdecydowało się w filmie pokazać swoją twarz, co dobitnie uzmysławia oglądającym, że aborcja w Polsce jest wciąż tematem tabu.
„Jest faktem to, że jest takie....trochę takie podziemne państwo kobiet w tej sprawie. Gdzieś oczywiście pojawiają się lekarze faceci, (…) ale to jest pewna umowa kobiet - niewypowiedziana. (…) To jest fakt po prostu, że kobiety usuwają ciążę i żadne prawo tego nie zmieni, a tylko ewentualnie zgnoi” – mówi jedna z bohaterek.
W latach 1956-1993 aborcja w Polsce była legalna, także z tzw. przyczyn społecznych („ze względu na trudne warunki życiowe kobiety ciężarnej”). Restrykcyjna ustawa, zakładająca trzy wyjątki od całkowitego zakazu dokonywania aborcji, weszła w życie 7 stycznia 1993 r. Nie uwzględniono przy jej przygotowywaniu efektów (mocno ograniczonych) społecznych konsultacji, nie odbyło się też referendum. Ruch obywatelski był bezradny wobec targów środowiska politycznego z Kościołem katolickim.
Po wprowadzeniu nowego prawa kobiety nie zaprzestały oczywiście usuwania ciąży; ustawa przyczyniła się jedynie do rozwoju nielegalnego podziemia, w którym według różnych szacunków dokonuje się od 80 do 200 tysięcy zabiegów rocznie. O dostępie do aborcji decydują dziś tylko pieniądze, według danych od 1,5 do 4 tys. zł.
- Jak to możliwe, że od połowy lat 90-tych, nie znalazła się żadna siła polityczna, która byłaby w stanie podjąć na nowo temat i doprowadzić do realnych zmian w nie działającym przecież ustawodawstwie? – zastanawiała się po pokazie publiczność. Powód jest jeden – walka o liberalizację prawa w tej kwestii oznacza wystąpienie przeciwko Kościołowi i rozpoczęcie walki o renegocjację owego „zgniłego kompromisu”, który został z nim zawarty 16 lat temu. Na podjęcie tego ryzyka, z oczywistych względów, nie zdecyduje się żadna z istniejących partii.
Dyskusja po pokazie doprowadziła do dosyć jednoznacznej konstatacji: dopóki na szczeblu rządowym kobiety nie będą wystarczająco silnie reprezentowane, niewiele się zmieni. Dopiero, gdy zwiększy się udział kobiet w sferze publicznej, sprawy dla nich ważne mają szansę przestać być tzw. „tematami zastępczymi”.
- Państwo forsuje mglistą ideę polityki prorodzinnej, ale interesuje się dzieckiem tylko dopóki się ono nie urodzi. Potem o swoje dziecko kobieta musi martwić się sama – stwierdziła jedna z uczestniczek dyskusji.
Publiczność zastanawiała się także, na ile obowiązujące prawo jest tożsame z wolą społeczeństwa. – Narodowe referendum nie odzwierciedliłoby statystyk, które pokazują, że połowa Polaków jest za legalizacją aborcji. Siła mobilizacyjna ruchu pro-life i Kościoła jest dużo większa, niż nielicznych i biednych organizacji pro-choice – zauważano.
Wielu przeciwników aborcji podkreśla, że istnieje możliwość oddania dziecka, którego kobieta nie jest w stanie wychować, do adopcji. – Domy dziecka nie są żadną alternatywą, zbyt dużo się dziś słyszy o zatrważających warunkach w nich panujących. I dla matki i dla dziecka to może być tragedia, zwłaszcza emocjonalna – mówiła jedna z uczestniczek dyskusji.
Rozmowa otarła się także o kwestię etyki: jak postępować mają lekarze, do których kobiety zwracają się po pomoc? Jak pogodzić światopogląd katolicki z niezbywalnym prawem do stanowienia o sobie i o swoim ciele?
Intencją twórczyń było stworzenie obrazu, który stałby się przyczynkiem do szerokiej debaty o prawach reprodukcyjnych kobiet. Na pewno nie ułatwia tej dyskusji wciąż tocząca się w przestrzeni publicznej walka o język – to co jedni nazywają ‘zygotą’ dla innych jest przecież ‘życiem poczętym’ (a więc aborcja – morderstwem). Czy rozmowa o prawach kobiet abstrahująca od kontekstów religijnych i etycznych jest w ogóle możliwa?
- Ja wiążę z tym filmem duże nadzieje – mówiła dr Iza Desperak z Nieformalnej Grupy Łódź Gender i stowarzyszenia „Same o Sobie S.O.S.”; - Ten film może okazać się strzałem w stopę dla walczących o zmianę ustawy antyaborcyjnej ze względu na swoją stronniczość – zauważyła z kolei inna z uczestniczek dyskusji.
Film można było obejrzeć do tej pory w kilkunastu miastach Polski. Warto by dotarł do jak najszerszego grona odbiorców, bo prowokuje dyskusje, których bez wątpienia w Polsce brakuje. Największą wartością filmu jest jednak to, że oddaje on głos samym kobietom, tym które boleśnie doświadczyły, co znaczy dokonać w Polsce aborcji.
Tekst: Małgorzata Łukomska
Relacja z pokazu w Kaliszu
27 listopada w Kaliszu odbył się pokaz filmu „Podziemne państwo kobiet”. W dyskusji wzięła udział Agata Chełstowska, współorganizatorka Dni Sprawiedliwości Reprodukcyjnej. Zapraszamy do lektury relacji, przygotowanej przez Igora Strapkę z Krytyki Politycznej w Kaliszu.
Relacja z pokazu w Toruniu
W czwartek 12 listopada odbył się w Toruniu pokaz filmu dokumentalnego "Podziemne Państwo Kobiet". Pokaz organizował toruński klub Krytyki Politycznej. Dyskusja dotyczyła aborcji oraz podziemia aborcyjnego w Polsce. Głos w sprawie zabrała Joanna Jurkiewicz i Piotr Chrzczonowicz. Dyskusję moderowała Monika Szlosek z klubu Krytyki Politycznej. Film przyciągnął bardzo dużą liczbę zainteresowanych osób. Wszyscy nie zmieścili się do sali, dlatego organizatorzy postanowili puścić film dwa razy.
Dyskusja po filmie była niezwykle ożywiona. Film wzbudził bardzo silne emocje wśród panelistów oraz zebranej widowni. Debata była bardzo gorąca, oprócz zaproszonych panelistów głos często zabierały osoby z widowni. Zgromadzeni goście podzielili się na zwolenników zmiany restrykcyjnego prawa antyaborcyjnego oraz na jej przeciwników.
Ciężko było przerwać tak żywą dyskusję. Publiczność czuła niedosyt po debacie i przeniosła się w inną cześć klubu, aby dalej debatować. Bardzo dużo przybyłych gości prosiło o powtórkę seansu filmu Claudii Snochowskiej-Gonzalez i Anny Zdrojewskiej za jakiś czas. Wydarzenie to potwierdziło, że potrzebna jest debata publiczna na temat aborcji.
Dokument spotkał się z aprobata wielu przybyłych gości, oraz pokazał, jak ważne jest mówienie o sprawach trudnych i niewygodnych.
Dyskusja po filmie była niezwykle ożywiona. Film wzbudził bardzo silne emocje wśród panelistów oraz zebranej widowni. Debata była bardzo gorąca, oprócz zaproszonych panelistów głos często zabierały osoby z widowni. Zgromadzeni goście podzielili się na zwolenników zmiany restrykcyjnego prawa antyaborcyjnego oraz na jej przeciwników.
Ciężko było przerwać tak żywą dyskusję. Publiczność czuła niedosyt po debacie i przeniosła się w inną cześć klubu, aby dalej debatować. Bardzo dużo przybyłych gości prosiło o powtórkę seansu filmu Claudii Snochowskiej-Gonzalez i Anny Zdrojewskiej za jakiś czas. Wydarzenie to potwierdziło, że potrzebna jest debata publiczna na temat aborcji.
Dokument spotkał się z aprobata wielu przybyłych gości, oraz pokazał, jak ważne jest mówienie o sprawach trudnych i niewygodnych.
wtorek, 8 grudnia 2009
Zapis debaty w klubie "Goście Gazety"
Zapraszamy do lektury zapisu debaty, która odbyła się 30 listopada po projekcji filmu "Podziemne państwo kobiet" w klubie "Goście Gazety". Udział wzięli: Marek Balicki, Agnieszka Graff, Joanna Kluzik-Rostkowska, Claudia Snochowska-Gonzalez i Anna Zdrojewska. Prowadzenie: Piotr Pacewicz.
Subskrybuj:
Posty (Atom)
